Η Οδηγία της ΕΕ για επαρκείς κατώτατους μισθούς καλεί όλα τα κράτη μέλη όπου η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις υπολείπεται του κατώτατου ορίου του 80% να καταρτίσουν σχέδιο δράσης - Έπρεπε να υιοθετηθεί από τον Νοέμβριο του 2024

Του Αδάμου Αδάμου

Το δεύτερο μισό του χρόνου αναμένεται να προωθηθεί το κυπριακό σχέδιο δράσης στην ΕΕ για επέκταση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, εξέλιξη για την οποία πιέζει εδώ και καιρό το συνδικαλιστικό κίνημα.

Υποχρέωση για καταρτισμό σχεδίου δράσης έχουν όλα τα κράτη μέλη στα οποία η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις υπολείπεται του 80% όπως προβλέπει σχετική ευρωπαϊκή οδηγία.

Πρόκειται για την Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 2022 για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία τα κράτη μέλη έπρεπε να έχουν υιοθετήσει μέχρι τις τις 15 Νοεμβρίου 2024.

Η Κύπρος είναι από τα ελάχιστα κράτη που δεν έχουν ακόμα υιοθετήσει τη συγκεκριμένη Οδηγία, αν και το σχετικό νομοσχέδιο είναι έτοιμο εδώ και καιρό και συζητείται μεταξύ των κοινωνικών εταίρων.

Η καθυστέρηση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις δικαστικές διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη, μετά από προσφυγή της Δανίας στο Δικαστήριο της ΕΕ για ακύρωση της Οδηγίας. Το δικαστήριο της ΕΕ επιβεβαίωσε μόλις τον περασμένο Νοέμβριο τη νομιμότητα της οδηγίας ακυρώνοντας, όμως, συγκεκριμένες διατάξεις της.

Εντούτοις επικύρωσε όλα τα μέτρα που προωθούν τη συλλογική διαπραγμάτευση και υποχρεώνουν τα κράτη-μέλη να καταρτίσουν εθνικά σχέδια δράσης για την αύξηση της κάλυψής της.

Έκτοτε το θέμα συζητήθηκε αρκετές φορές στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα και στο πλαίσιο τεχνικής επιτροπής μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και του Υπουργείου Εργασίας, με το σχετικό νομοσχέδιο να αλλάξει κάποιες φορές λόγω διαφορετικών απόψεων.

Περιμένοντας τη νέα Βουλή

Πλέον το νέο προσχέδιο του νομοσχεδίου αναμένεται να τεθεί ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων, όπως αυτή θα διαμορφωθεί μετά τις βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου και αφού προηγουμένως εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο.

Το σχετικό νομοσχέδιο για υιοθέτηση της ευρωπαϊκής Οδηγίας τιτλοφορείται «Ο περί της Επάρκειας Κατώτατων Μισθών Νόμος του 2026» και σκοπός του « είναι η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, ιδίως της επάρκειας των κατώτατων μισθών για εργοδοτούμενους, ώστε να συμβάλει στην ανοδική κοινωνική σύγκλιση και να μειώσει τη μισθολογική ανισότητα».

Όπως αναφέρεται στο προοίμιο της νομοθεσίας με αυτήν θεσπίζεται πλαίσιο για:

·       (α) την επάρκεια των νομοθετημένων κατώτατων μισθών με στόχο την επίτευξη αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης και εργασίας·

·       (β) την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων ως μέσου για καθορισμό των μισθών·

·       (γ) την ενίσχυση της αποτελεσματικής πρόσβασης των εργοδοτουμένων σε δικαιώματα προστασίας με τη μορφή κατώτατου μισθού.

Ζήτησε ενημέρωση η ΕΕ

Για την ώρα τουλάχιστον η ΕΕ δεν έχει αρχίσει οποιαδήποτε διαδικασία κατά της Κύπρου για μη εφαρμογή της οδηγίας για επαρκείς κατώτατους μισθούς, αλλά έχει ήδη ζητήσει ενημέρωση για την παρατηρούμενη καθυστέρηση.

Σύμφωνα με πληροφόρηση του Economy Today από πηγές προσκείμενες στο Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων του Υπουργείο Εργασίας, η Κομισιόν ζήτησε διευκρινίσεις για τους λόγους της καθυστέρησης έγκρισης του σχετικού νομοσχεδίου καθώς και πότε προγραμματίζεται η υιοθέτηση της Οδηγίας.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι το Υπουργείο Εργασίας ενημέρωσε πως η οδηγία θα εφαρμοστεί πριν τον ερχόμενο Σεπτέμβριο για να ακολουθήσει τον Οκτώβριο η προώθηση στην ΕΕ σχετικής έκθεσης με δεδομένα, αλλά και σχέδιο δράσης για αύξηση του ποσοστού των εργαζομένων που καλύπτονται από συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Μονόδρομος το σχέδιο δράσης

Βάσει της Οδηγίας και της νομοθεσίας που προωθείται, σχέδιο δράσης για επέκταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων οφείλουν να καταρτίσουν οι χώρες στις οποίες η κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις είναι κάτω του 80%.

Στην Κύπρο το συγκεκριμένο ποσοστό εδώ και καιρό βρίσκεται κάτω από το 50% με τις συντεχνίες μάλιστα να υποστηρίζουν πως πλέον μόνο το 43% των εργαζομένων καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις περιλαμβανομένων και των δημοσίων υπαλλήλων.

Ως εκ τούτου θεωρείται βέβαιη η λήψη δράσεων από τη χώρα για επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, όπως και ο καταρτισμός σχεδίου δράσης προς την ίδια κατεύθυνση.

Το προσχέδιο της νομοθεσίας που προωθείται αναφέρει συγκεκριμένα πως «εάν διαπιστωθεί ότι το ποσοστό κάλυψης εργοδοτουμένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις υπολείπεται του κατώτατου ορίου του 80%, η αρμόδια αρχή (σ.σ. το Υπουργείο Εργασίας) οφείλει»:

·       Να θεσπίσει πλαίσιο με τους αναγκαίους πρόσφορους όρους για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο ή/και πρακτική, είτε με νόμο κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους, είτε με συμφωνία με αυτούς

·       Να προωθήσει την οικοδόμηση και την ενίσχυση της ικανότητας των κοινωνικών εταίρων να συμμετέχουν σε συλλογικές διαπραγματεύσεις για τον καθορισμό των μισθών ιδίως σε κλαδικό και διακλαδικό επίπεδο

·       Να ενθαρρύνει τις εποικοδομητικές, ουσιαστικές και εμπεριστατωμένες διαπραγματεύσεις επί των μισθών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, επί ίσοις όροις, στο πλαίσιο των οποίων αμφότερα τα μέρη έχουν πρόσβαση στη δέουσα πληροφόρηση για την εκτέλεση των καθηκόντων τους όσον αφορά τις συλλογικές διαπραγματεύσεις για τον καθορισμό των μισθών

·       Να λάβει μέτρα, κατά περίπτωση, για την προστασία της άσκησης του δικαιώματος συλλογικών διαπραγματεύσεων για τον καθορισμό των μισθών και για την προστασία των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών εκπροσώπων από πράξεις που εισάγουν διακρίσεις εις βάρος τους όσον αφορά την απασχόληση τους με την αιτιολογία ότι συμμετέχουν ή επιθυμούν να συμμετάσχουν σε συλλογικές διαπραγματεύσεις για τον καθορισμό των μισθών

·       Να λάβει μέτρα, κατά περίπτωση, για τους σκοπούς της προώθησης των συλλογικών διαπραγματεύσεων για τον καθορισμό των μισθών, για την προστασία των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων των εργοδοτών που συμμετέχουν ή επιθυμούν να συμμετάσχουν σε συλλογικές διαπραγματεύσεις έναντι τυχόν ενεργειών παρέμβασης μεταξύ τους ή των εκατέρωθεν εκπροσώπων ή μελών τους κατά τη σύσταση, τη λειτουργία ή της διοίκησης τους

·       Να εκπονήσει σχέδιο δράσης για την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων που να ορίζει σαφές χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένα μέτρα για την σταδιακή αύξηση του ποσοστού κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις. Το εν λόγω σχέδιο δράσης εκπονείται κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους ή κατόπιν κοινού αιτήματος των κοινωνικών εταίρων, ως προϊόν συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων

·       Να επανεξετάσει σε τακτική βάση και τουλάχιστον ανά πενταετία, το σχέδιο δράσης και να το επικαιροποιεί αν είναι απαραίτητο. Σε περίπτωση επικαιροποίησης του σχεδίου δράσης, αυτό γίνεται κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους ή σε συμφωνία με αυτούς ή, κατόπιν κοινού αιτήματος των κοινωνικών εταίρων, ως προϊόν συμφωνίας μεταξύ τους. Το σχέδιο δράσης και τυχόν επικαιροποιήσεις του δημοσιοποιούνται και κοινοποιούνται στην Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βάσει της ερμηνείας που δίνει το νομοσχέδιο που προωθείται «κάλυψη από συλλογικές διαπραγματεύσεις» σημαίνει το ποσοστό των εργαζομένων σε εθνικό επίπεδο για τους οποίους εφαρμόζεται συλλογική σύμβαση, που υπολογίζεται ως ο λόγος του αριθμού των εργαζομένων που καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις, προς τον αριθμό εργαζομένων των οποίων οι όροι εργοδότησης μπορούν να ρυθμίζονται με συλλογικές συμβάσεις σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και την εθνική πρακτική·

Επίσης «συλλογικές διαπραγματεύσεις» σημαίνει όλες τις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται σύμφωνα με την ισχύουσα πρακτική μεταξύ, αφενός, ενός εργοδότη, μίας ομάδας εργοδοτών ή μιας ή περισσότερων οργανώσεων εργοδοτών και, αφετέρου, μίας ή περισσότερων συνδικαλιστικών οργανώσεων, για τον καθορισμό των συνθηκών εργασίας και των όρων απασχόλησης και τέλος «συλλογική σύμβαση» σημαίνει έγγραφη συμφωνία που αφορά διατάξεις σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και τους όρους απασχόλησης που συνάπτονται από τους κοινωνικούς εταίρους που έχουν την ικανότητα να διαπραγματεύονται εξ’ ονόματος των εργαζομένων και των εργοδοτών, σύμφωνα με την ισχύουσα πρακτική.

Επαρκείς κατώτατοι όπως και σήμερα  

Με την ίδια νομοθεσία που προωθείται για σκοπούς υιοθέτησης της ευρωπαϊκής Οδηγίας για επαρκείς κατώτατους καθορίζονται και οι διαδικασίες καθορισμού του κατώτατου μισθού στη χώρα. Στην ουσία ενσωματώνονται σε αυτήν οι σχετικές διαδικασίες που ισχύουν και σήμερα βάσει σχετικού διατάγματος για καθορισμό και επικαιροποίηση του κατώτατου μισθού μέσω της Επιτροπής που ήδη λειτουργεί για αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού.

Όπως αναφέρεται, η Επιτροπή συντάσσει εισηγητική έκθεση η οποία υποβάλλεται τουλάχιστον δύο (2) μήνες πριν από κάθε αναθεώρηση λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες παραμέτρους, με αιτιολόγηση ως προς την σχετική βαρύτητα της κάθε παραμέτρου:

·       την αγοραστική δύναμη του νομοθετημένου κατώτατου μισθού λαμβάνοντας υπόψη και του κόστους διαβίωσης·

·       τις τάσεις στα επίπεδα απασχόλησης και ποσοστά ανεργίας·

·       τη διαφοροποίηση στην οικονομική ανάπτυξη και στα επίπεδα της παραγωγικότητας·

·       τον ρυθμό αύξησης, τη διαφοροποίηση και τις τάσεις στα επίπεδα απολαβών και την κατανομή τους·

·       τις επιπτώσεις που οποιαδήποτε μεταβολή του νομοθετημένου κατώτατου μισθού θα έχει στα επίπεδα απασχόλησης, τους δείκτες σχετικής και απόλυτης φτώχειας, το κόστος διαβίωσης και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας·

·       οποιεσδήποτε άλλες μακροοικονομικές εξελίξεις ή δεδομένα.

Η αναθεώρηση του κατώτατου μισθού, όπως και σήμερα, προβλέπεται να γίνεται κάθε δύο χρόνια.  Εφόσον ψηφιστεί η προωθούμενη νομοθεσία η υφιστάμενη νομοθεσία βάσει του οποίου εκδίδεται σήμερα ο κατώτατος μισθός θα καταργηθεί.

Διαβάστε επίσης: Στο 1,6% τα «κόκκινα» δάνεια στις κυπριακές τράπεζες - Στα €833 εκατ. οι ΜΕΧ