Σύμφωνα με τεχνοκράτες η υποχρεωτικότητα πρέπει να συνοδεύεται με ενισχυμένη εποπτεία των ταμείων προνοίας – Διατηρούν τις ενστάσεις τους οι εργοδοτικές οργανώσεις

Την αναγκαιότητα της θεσμοθέτησης υποχρεωτικών Ταμείων Προνοίας για όλους προέκριναν οι τεχνοκράτες που μίλησαν στο 17ο Συνταξιοδοτικό Φόρουμ που διοργάνωσαν την Πέμπτη η ΑΟΝ και η ΙΜΗ, με στόχο την καθολική κάλυψη των εργαζομένων και την επάρκεια των συντάξεων, σημειώνοντας ότι το ποσοστό εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα που καλύπτεται σήμερα από Ταμείο Προνοίας ανέρχεται μόνο στο 27%.

Νωρίτερα, ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Μαρίνος Μουσιούττας, επιφυλάχθηκε να παρουσιάσει τη δική του θέση για το ζήτημα στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα, σημειώνοντας ότι μπορεί να βρεθεί η χρυσή τομή.

Από την πλευρά τους, οι κοινωνικοί εταίροι που τοποθετήθηκαν σε διαφορετικό πάνελ, εξέφρασαν τις απόψεις τους για το θέμα, με τους εκπροσώπους των συντεχνιών να τάσσονται υπέρ της υποχρεωτικής εφαρμογής των Ταμείων Προνοίας, το ΚΕΒΕ να εκφράζει θέση υπέρ της εθελοντικής εφαρμογής, με ισχυρά κίνητρα, αλλά να δηλώνει ανοιχτό σε διάλογο και την ΟΕΒ να σημειώνει ότι θα δώσει μάχη για να μην εφαρμοστούν τα υποχρεωτικά Ταμεία. Όλοι οι κοινωνικοί εταίροι, ωστόσο, συμφωνούσαν στην αναγκαιότητα διεύρυνσης της βάσης κάλυψης.

Η ΓΓ της ΠΕΟ, Σωτηρούλα Χαραλάμπους, ανέφερε ότι η ευθύνη για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση «είναι τεράστια», καθώς «μιλάμε για το αύριο». Σημείωσε ότι στόχος ήταν να λυθεί το πρόβλημα της φτώχειας στους συνταξιούχους και να διορθωθούν στρεβλώσεις.

«Ξέροντας τα συνταγματικά όρια στη Βουλή, θεωρούμε ότι πρέπει να επιδιώξουμε το νομοσχέδιο που θα κατατεθεί να είναι όσο το δυνατόν πιο συμφωνημένο», είπε, προκρίνοντας τη συνέχιση του κοινωνικού διαλόγου. «Θεωρούμε ότι πρέπει να προσπαθήσουμε να υπάρξουν περισσότερες συμφωνίες και συγκλίσεις για τον πρώτο πυλώνα», είπε, προσθέτοντας, συγκεκριμένα, ότι «δεν μπορούμε να μιλάμε για καταπολέμηση της φτώχειας και το κριτήριο επιλεξιμότητας να μην είναι το πραγματικό όριο φτώχειας».

Ανέφερε ότι είναι σωστή η αφετηρία του Υπουργείου για αύξηση των χαμηλών συντάξεων και ο τρόπος με τον οποίο αλλάζει η αποτίμηση της βασικής σύνταξης, σημειώνοντας ότι «το καινούριο σύστημα είναι πιο σωστό». Θετική, πρόσθεσε, είναι και η προσπάθεια να θεωρείται συντάξιμος ο χρόνος για τα άτομα με αναπηρία και για τους άτυπους φροντιστές.

Όσον αφορά την αναλογιστική μείωση του 12%, είπε ότι θέση της ΠΕΟ δεν είναι η κατάργηση του πέναλτι, αλλά «θεωρούμε ότι υπάρχουν ομάδες εργαζομένων που οι συνθήκες εργασίας τους δεν τους επιτρέπουν να συνεχίσουν να εργάζονται μετά τα 63». Η ΠΕΟ προτείνει, είπε, η επιβάρυνση να μειώνεται ανάλογα με τα χρόνια που έχει κάποιος στο σύστημα, σημειώνοντας ότι αυτό είναι «λογικό και δίκαιο».

Σημείωσε ότι η πρόταση του Υπουργείου για το ζήτημα «ουσιαστικά θα κάνει πιο δύσκολα τα δεδομένα μετά το 2031 για τη συνταξιοδότηση στο 63ο έτος».

Όσον αφορά τα Ταμεία Προνοίας, είπε ότι αν θέλουμε να ενισχύσουμε την επάρκεια του εισοδήματος, επιβάλλεται η υποχρεωτικότητα. Πρόσθεσε, δε, ότι κίνητρα πρέπει να δοθούν και στους εργαζόμενους, όχι μόνο στις επιχειρήσεις, σημειώνοντας ότι για τους εργαζόμενους που λαμβάνουν τον κατώτατο μισθό η συμμετοχή σε Ταμεία Προνοίας θα μειώνει ακόμη περισσότερο το διαθέσιμο εισόδημα τους.

Από την πλευρά του, ο Πανίκος Αργυρίδης, Αν. ΓΓ της ΣΕΚ είπε ότι το μεγάλο ζητούμενο ήταν να εξασφαλιστεί η επάρκεια των συνταξιοδοτικών παροχών για όλους τους συνταξιούχους, καθώς οι χαμηλοσυνταξιούχοι στην Κύπρο ανέρχονται στο 35%.

Σύμφωνα με τον κ. Αργυρίδη, στη μεταρρύθμιση έπρεπε να ενταχθούν και οι τέσσερις πυλώνες και τόνισε ότι ο χρόνος δεν πρέπει να καθορίζει το πλαίσιο διαβούλευσης, αλλά αντίστροφα.

Για τον πυλώνα μηδέν, είπε ότι είναι θετικό ότι αυξάνεται το όριο επιλεξιμότητας για τους δικαιούχους του επιδόματος χαμηλοσυνταξιούχου στα €900, σημειώνοντας ότι το όριο έπρεπε να είναι συνδεδεμένο με το όριο φτώχειας και να αναπροσαρμόζεται.

Για τον πρώτο πυλώνα είπε ότι είναι σημαντικό να μην έρθουν σε δυσμενέστερη θέση υφιστάμενοι και μελλοντικοί συνταξιούχοι, ενώ έθεσε και το ζήτημα της χηρείας στους άντρες, σημειώνοντας ότι το κόστος δεν είναι υπερβολικά ψηλό για να μη λυθεί μια αδικία.

Κάλεσε κι αυτός με τη σειρά του να συνεχιστεί ο διάλογος, καθώς, όπως είπε, υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης.

Όσον αφορά τον δεύτερο πυλώνα, ανέφερε ότι πρέπει να ξεκινήσει από τώρα, σημειώνοντας ότι το πλαίσιο συμφωνίας για τα Ταμεία Προνοίας πρέπει να συμφωνηθεί άμεσα. «Ο δεύτερος πυλώνας θα δώσει την ουσιαστική μεταρρύθμιση», είπε.

Ο ΓΓ του ΚΕΒΕ, Φιλόκυπρος Ρουσουνίδης, είπε ότι η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση ξεκίνησε με τρεις συμφωνημένους πυλώνες: να μην αυξηθούν οι εισφορές και το όριο συνταξιοδότησης και να διατηρηθεί η βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Σημείωσε ότι έχουν γίνει κάποιες διορθώσεις στο αρχικό νομοσχέδιο «που μας βρίσκουν ικανοποιημένους», αναφέροντας ότι είναι «από τις σπάνιες φορές που και οι δύο πλευρές εργαζόμαστε προς την ίδια κατεύθυνση, για δημιουργία μέγιστων δυνατών συγκλίσεων πριν πάει το νομοσχέδιο στη Βουλή».

Ζήτησε να υπάρχει αλληλεγγύη γενεών και να μη μεταφερθούν βάρη στους επόμενους συνταξιούχους. Αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της επάρκειας συντάξεων, χωρίς να αυξάνεται το εργοδοτικό κόστος, κάτι που θα είχε επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Προϋπόθεση, είπε, είναι η πλήρης αναλογιστική τεκμηρίωση και η σαφής κρατική χρηματοδότηση νέων παροχών χωρίς επιβάρυνση του Ταμείου.

Όσον αφορά τον δεύτερο πυλώνα, είπε ότι θα ήταν ευχής έργο η κατάληξη σε συμφωνία πριν πάει στη Βουλή το νομοσχέδιο για τον πρώτο πυλώνα, αλλά «δεν θέλουμε να είναι αυτός ο λόγος να καθυστερήσει, αφουγκραζόμενοι και την αγωνία του κόσμου».

Είπε ότι η θέση του ΚΕΒΕ είναι να παραμείνουν τα Ταμεία Προνοίας σε εθελοντική βάση, με ισχυρά κίνητρα για διεύρυνση του θεσμού, αλλά «δεν είμαστε δογματικοί, είμαστε ανοιχτοί σε προτάσεις για εναλλακτική λύση προς την ορθή κατεύθυνση».

Ζήτησε, ωστόσο, να μην υπάρχουν Ταμεία Προνοίας δύο ταχυτήτων.

Από την πλευρά του, ο Γενικός Διευθυντής της ΟΕΒ, Μιχάλης Αντωνίου, είπε ότι όταν ξεκινούσε η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση «η έννοια μας ήταν πόσο θα μας κοστίσει. Φαίνεται ότι για την ώρα η προοπτική είναι ότι πετυχαίνουμε τους στόχους μας βραχυπρόθεσμα».

Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η ΟΕΒ θεωρεί αναπόφευκτο ότι με τις πρώτες αναλογιστικές μελέτες θα χρειαστεί στήριξη το σύστημα, καθώς οι παραδοχές πάνω στις οποίες βασίζεται η μεταρρύθμιση «είναι αισιόδοξες». Ο κ. Αντωνίου τόνισε την ανάγκη να αρχίσει να καλλιεργείται η ιδέα της σταδιακής αύξησης του ορίου συνταξιοδότησης.

Προς υποστήριξη του επιχειρήματός του, αναφέρθηκε στα δεδομένα που ίσχυαν το 1980 και σήμερα, σημειώνοντας ότι τότε «βάζαμε εισφορές για 44 χρόνια και παίρναμε σύνταξη για 10 χρόνια. Σήμερα, συνεισφέρουμε για 40 χρόνια και παίρνουμε σύνταξη για 17 και σταδιακά θα αυξηθεί σε 25 χρόνια».

Ο κ. Αντωνίου σημείωσε, επίσης, ότι εκτός από την επάρκεια και την αλληλεγγύη, είναι σημαντική και η έννοια της ανταποδοτικότητας.

Για τα Ταμεία Προνοίας είπε ότι ο σκοπός είναι η διεύρυνση της εφαρμογής τους, όχι ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει. «Η ΟΕΒ θα δώσει μάχη για να μείνει εθελοντικό», είπε, προσθέτοντας ότι με τα κατάλληλα κίνητρα μπορούμε να το πετύχουμε και να είναι όλοι ικανοποιημένοι. Όπως ανέφερε, «υποχρεωτικότητα σημαίνει ότι η υποχρέωση του κράτους για επάρκεια συντάξεων μεταφέρεται στους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις», ενώ με την εθελοντική εφαρμογή οι δύο πλευρές αξιοποιούν τα κίνητρα της πολιτείας, ώστε να το κάνουν «με τον ρυθμό που αντέχουν».

Στο πάνελ που ακολούθησε για τον δεύτερο πυλώνα, με τη συμμετοχή τεχνοκρατών, ο Ανδρέας Χαραλάμπους, Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου είπε ότι ο πρώτος πυλώνας δεν θα επαρκεί για να διασφαλίζει τις μελλοντικές συντάξεις. Όπως είπε, ο μέσος όρος των συντάξεων σε σχέση με τα εισοδήματα σήμερα είναι περίπου στο 40%, την ώρα που ο στόχος στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είναι το 60-70%. «Αυτή η διαφορά δείχνει τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει ο δεύτερος πυλώνας», είπε.

Κάλεσε, επίσης, σε άμεσες κινήσεις, «να μην περιμένουμε τα πράγματα να φτάσουν να δυσκολέψουν», είπε, αναφέροντας ότι αν αρχίσουμε νωρίς έχουμε δυνατότητα σταδιακής εισαγωγής του θεσμού, για να μπορέσουν οι εμπλεκόμενοι να συμμετέχουν με ομαλό τρόπο. «Όσο καθυστερούμε θα είναι ακόμα ψηλότερες οι συνεισφορές», σημείωσε.

Όσον αφορά την υποχρεωτικότητα του θεσμού, ο ίδιος είπε ότι είναι απαραίτητη, για τους ίδιους λόγους που είναι υποχρεωτικός και ο πρώτος πυλώνας: χρειάζεται η κρατική παρέμβαση και για να πετύχουμε επάρκεια ο συμπληρωματικός πυλώνας πρέπει να ρυθμιστεί. «Αυτό παραπέμπει στο υποχρεωτικό ή σε αυτόματη εγγραφή με δικαίωμα επιλογής εξαίρεσης», είπε.

Ο Καθηγητής Χρηματοοικονομικής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ανδρέας Μιλιδώνης, είπε ότι η Κύπρος είναι πέμπτη από το τέλος στο ποσοστό αναπλήρωσης των συντάξεων. «Στόχος είναι το 70%, ενώ είμαστε στο 41%», είπε.

Για τον δεύτερο πυλώνα, είπε ότι σήμερα ένας στους δύο εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα δεν έχει κίνητρο για αποταμίευση.

Ο κ. Μιλιδώνης τόνισε τη σημασία μιας ανεξάρτητης εποπτικής αρχής για τα Ταμεία Προνοίας, σημειώνοντας ότι ο επόπτης δεν μπορεί να είναι κάτω από τον Υπουργό Εργασίας. Είπε ότι η Κύπρος και η Ισπανία είναι οι μόνες δύο χώρες που δεν έχουν ανεξάρτητη εποπτική αρχή.

Ανέφερε το παράδειγμα της Ιρλανδίας, όπου εφαρμόζεται υποχρεωτικό ταμείο προνοίας για όσους δεν έχουν, στο οποίο συνεισφέρει ο εργοδοτούμενος, ο εργοδότης και το κράτος, σημειώνοντας ότι όσοι ζήτησαν εξαίρεση από τον Ιανουάριο μέχρι σήμερα ανέρχονται μόλις στο 4%.

Ερωτηθείς για τα κίνητρα που μπορούν να δοθούν, είπε ότι αυτά δεν μπορούν να είναι φορολογικά, αφού το 50% στον ιδιωτικό τομέα δεν έχει κίνητρο για αποταμίευση. Πρότεινε αντισταθμιστικά μέτρα, επικαλούμενος διεθνείς πρακτικές, προτείνοντας τη φορολόγηση των χρημάτων που βγαίνουν από τα Ταμεία Προνοίας, κάτι που θα βοηθήσει και με το δημοσιονομικό κόστος, όπως είπε.

Ο Χάρης Γεωργιάδης, πρώην Βουλευτής και Υπουργός Οικονομικών, Σύμβουλος στην εταιρεία George Z Georgiou and Associates LLC, είπε ότι ο πρώτος πυλώνας στην Κύπρο συγκρίνεται επάξια με τους αντίστοιχους στην Ευρώπη. Εκεί που υστερούμε, είπε, είναι στον δεύτερο πυλώνα, καθώς μόλις ένας στους τέσσερις εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα μετέχει.

Σημείωσε ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση θα έπρεπε να εστιάσει στον δεύτερο πυλώνα, προκειμένου να υπάρχει καθολική συμμετοχή. «Άκουσα την ΟΕΒ να απορρίπτει την υποχρεωτική συμμετοχή. Με τον τρόπο που το έκαναν όλα τα χρόνια το αποτέλεσμα είναι συμμετοχή στο 25%», είπε, σημειώνοντας ότι είναι αναγκαία η κρατική παρέμβαση, και κάποιας μορφής υποχρεωτικότητα.

Πρότεινε, επίσης, για τα πολύ χαμηλά εισοδήματα, να υπάρχει συμπλήρωση με δημοσιονομική συνεισφορά του κράτους στις μερίδες των Ταμείων Προνοίας, ενώ για τους εργοδότες θα μπορούσε να δοθεί ως κίνητρο η μείωση της συνεισφοράς στο ταμείο κοινωνικής συνοχής.

Σε κάθε περίπτωση, είπε ότι είναι απαραίτητη προϋπόθεση η ρύθμιση του τρόπου λειτουργίας των Ταμείων και η εποπτεία. «Αν θα εμπιστευτεί ο κόσμος τα Ταμεία Προνοίας, πρέπει να υπάρχει αξιόπιστη εποπτεία», είπε.

Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Γεωργιάδης, Πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας υιοθέτησε τη θέση του Χάρη Γεωργιάδη για το θέμα της υποχρεωτικότητας.

Όσον αφορά το δίλημμα αν η απόδοση των Ταμείων πρέπει να γίνεται εφάπαξ ή με συμπληρωμή στο μηνιαίο εισόδημα, είπε ότι «οι απαντήσεις είναι πολύ εύκολες αν καθορίσουμε τις βάσεις, τις αρχές και τους στόχους που θέλουμε να πετύχουμε. Αν ο στόχος είναι η συνταξιοδοτική επάρκεια, πρέπει ο συνταξιούχος να εισπράττει εισόδημα σε όλη τη ζωή και όχι εφάπαξ ποσό».

Σημείωσε ότι μέχρι τώρα με την είσπραξη του ποσού εφάπαξ πολλοί το ξόδευαν μόλις το έπαιρναν ή ακόμα και πριν, αφού δανείζονταν βασιζόμενοι σε αυτό, γεγονός που δεν εξυπηρετούσε τον σκοπό της επάρκειας της σύνταξης. Είπε ότι ένα ποσοστό του Ταμείου μπορεί να λαμβάνεται εφάπαξ, αλλά είναι σημαντικό να μένουν λεφτά στα ταμεία για να γίνεται η ανάληψη σταδιακά.

Ο Μενέλαος Πουλλής, Manager στο Wealth Management – Institutional Clients της Eurobank, ανέδειξε τον σημαντικό ρόλο των οικονομιών κλίμακας που επιτυγχάνουν τα πολυεπιχειρησιακά Ταμεία Προνοίας, καθώς και τα πολλαπλά πλεονεκτήματα που αυτές προσφέρουν, όπως η μείωση του διοικητικού κόστους, η παροχή πολλαπλών επενδυτικών επιλογών και η αποτελεσματικότερη εξυπηρέτηση των μελών.

Παράλληλα, πρόσθεσε πως οι αποταμιεύσεις των μελών μπορούν να μετατραπούν σε επαρκές εισόδημα κατά τη συνταξιοδότηση, μέσα από την εξέταση προτεινόμενων εναλλακτικών θεσμικών αλλαγών.

Πηγή: ΚΥΠΕ

Διαβάστε επίσης: Ανδρέας Μάτσας: Μεταρρύθμιση σημαίνει επάρκεια στις συντάξεις και συνολική προσέγγιση