Η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, το εμπορικό ελλειμμα και γιατί απαιτείται ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής

Η εξάρτηση της Κύπρου από τα ορυκτά καύσιμα, σε συνδυασμό με τον έντονα εισαγωγικό χαρακτήρα της οικονομίας και το εμπορικό έλλειμμα που ολοένα και αυξάνετε, καθιστούν τη χώρα ιδιαίτερα ευάλωτη στις γεωπολιτικές αναταράξεις.

Ο οικονομολόγος Τάσος Γιασεμίδης, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωτοσέλιδο» του ΣΙΓΜΑ (01/09) για τις επιπτώσεις των διεθνών εξελίξεων στην κυπριακή οικονομία,  ανέφερε ότι υπάρχουν φυσικά εμπόδια για να μπορέσει η Κύπρος να είναι πλήρως ανεξάρτητη ενεργειακά. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, το πρόβλημα που προκύπτει έγκειται στο ότι η κυπριακή οικονομία παραμένει σχεδόν ολοκληρωτικά εξαρτημένη από τα ορυκτά καύσιμα και τις διεθνείς τιμές ενέργειας. Τόνισε ότι,  διαχρονικά, δεν έχουν προχωρήσει στον απαιτούμενο βαθμό τα μέτρα και οι πολιτικές που θα μπορούσαν να περιορίσουν αυτή την εξάρτηση, όπως είναι η αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και η διασύνδεση της Κύπρου με άλλα ενεργειακά δίκτυα.

«Με αποτέλεσμα κάθε φορά που υπάρχει αύξηση στις τιμές των πετρελαίων και του φυσικού αερίου στις αγορές λόγω κάποιας έντασης ή εχθροπραξίας, αυτό να αντικατοπτρίζεται αμέσως στις τιμές, είτε στα πρατήρια είτε, ακόμη πιο έντονα, στις διαδοχικές αυξήσεις που καταγράφονται στα προϊόντα», ανέφερε ο Τάσος Γιασεμίδης.

Ενεργειακή εξάρτηση και εμπορικό έλλειμμα

Ο κ. Γιασεμίδης εξήγησε ότι η άνοδος του ενεργειακού κόστους δεν περιορίζεται στην τιμή των καυσίμων, αλλά μεταφέρεται σε ολόκληρη την αλυσίδα, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων καθώς και των προϊόντων που εισάγει η Κύπρος, ενώ την ίδια στιγμή αυξήθηκαν και τα ασφάλιστρα.

«Κάτι που μετακαλείται στην πραγματική οικονομία, διότι εν τέλει, αυτός που θα καταβάλει το συνολικό ποσό όσον αφορά το συσσωρευμένο αυξημένο κόστος, είναι ο καταναλωτής», πρόσθεσε.

Οι επιπτώσεις είναι ακόμη πιο έντονες για την Κύπρο, λόγω της υψηλής εξάρτησής της από τις εισαγωγές.

«Το γεγονός ότι είμαστε μια καθαρά εισαγωγική χώρα καταγράφεται από την αύξηση του εμπορικού ελλείμματος. Είναι ξεκάθαρο ότι οι εισαγωγές αυξάνονται δυσανάλογα από τις εξαγωγές που έχουμε προς το εξωτερικό», υπογράμμισε.

«Μαρασμός» του πρωτογενούς τομέα

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Γιασεμίδης στον πρωτογενή τομέα, λέγοντας ότι, η Κύπρος θα μπορούσε να παράγει περισσότερα προϊόντα, τα οποία σήμερα εισάγει.

«Μετά την ένταξη μας στην Ε.Ε. έχουμε οδηγήσει τον πρωτογενή τομέα, δυστυχώς, σε ένα “μαρασμό”. Προϊόντα τα οποία θα μπορούσαμε να παράγουμε με μια σωστή στρατηγική, εμείς τα εισάγουμε. Αυτό έχει ως αποτέλεσα, όταν υπάρχουν ζητήματα στο εξωτερικό και αυξημένο κόστος παραγωγής, να μεταφέρονται στην Κύπρο», ανέφερε.

Τι μπορεί να κάνει η Κύπρος

Η πλήρης ενεργειακή ανεξαρτησία δεν είναι ρεαλιστικός στόχος για την Κύπρο, λόγω του νησιωτικού της χαρακτήρα. Υπάρχουν, όμως, περιθώρια, σύμφωνα με τον Τάσο Γιασεμίδη, για σημαντικό περιορισμό της εξάρτησης από τις διεθνείς αγορές και κατ’ επέκταση, του κόστους ενέργειας.

Συν τοις άλλοις, ανέφερε ότι είναι αναγκαίο να εξεταστεί ποια προϊόντα μπορούν να παράγονται στην Κύπρο, ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές. Κατά τον ίδιο, η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, με έμφαση στον πρωτογενή τομέα καθώς η Κύπρος δεν είναι βιομηχανική χώρα, θα μπορούσε να περιορίσει τις εισαγωγές.

Το ζητούμενο κατά τον Τάσο Γιασεμίδη, είναι μια σταδιακή στρατηγική απεξάρτησης, τόσο στον τομέα της ενέργειας όσο και στην παραγωγή βασικών προϊόντων, ώστε η κυπριακή οικονομία να είναι λιγότερο εκτεθειμένη στις διεθνείς αναταράξεις και στις αυξήσεις των τιμών.

«Θεωρώ ότι το ιδεατό, στο πλαίσιο της οικονομίας και της παραγωγικής βάσης που υπάρχει, είναι να δίνεται η δυνατότητα να μειωθεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές από το εξωτερικό, ειδικά στον τομέα της ενέργειας και των πρώτων υλών. Διότι, αντιλαμβάνεστε, όταν η πρώτη ύλη και το κόστος παραγωγής είναι αυξημένα, θα υπάρξουν αλυσιδωτές αυξήσεις στην οικονομία. Δεν μπορούμε να είμαστε ανεξάρτητοι ενεργειακά, όμως, επαναλαμβάνω, αν υπήρχε ο στρατηγικός σχεδιασμός που συζητείται την τελευταία δεκαετία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την αποθήκευση, θα είχαμε μειωμένο κόστος όσον αφορά την παραγωγή και τις τελικές τιμές για τους καταναλωτές», σημείωσε. 

Σε σχέση με τα μέτρα στήριξης, ο κ. Γιασεμίδης εκτίμησε ότι παρεμβάσεις όπως η προσωρινή μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια λειτουργούν βραχυπρόθεσμα, χωρίς να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα στη ρίζα του. Όπως ανέφερε, αυτό που χρειάζεται είναι μακροπρόθεσμος σχεδιασμός.

Η εξίσωση των επιτοκίων

Την ίδια ώρα, οι νέες πληθωριστικές πιέσεις εξαιτίας της ενεργειακή κρίσης, επιρεάζουν τη νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης. 

«Ένα άλλο στοιχείο που πιθανόν θα δούμε την ερχόμενη βδομάδα όσον αφορά τον πληθωρισμό, είναι το γεγονός ότι οι πληθωριστικές πιέσεις οι οποίες υπάρχουν λόγω της ανόδου των τιμών του πετρελαίου, να οδηγούν σε αποφάσεις των Κεντρικών Τραπεζών για αυξήσεις επιτοκίων. Αυτό ενδεχομένως να το δούμε την ερχόμενη βδομάδα, με αύξηση 0,25%», είπε.