Παρά την ιδιαιτερότητα της Πράσινης Γραμμής και τη διαφορά τιμών με τα κατεχόμενα που επηρεάζει το λαθρεμπόριο καπνικών προϊόντων, η Λευκωσία, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε., δηλώνει ότι δεν θα προωθήσει εθνική θέση αλλά θα επιδιώξει να γεφυρώσει τις διαφορετικές απόψεις των κρατών-μελών.

Παρότι η Κύπρος διαθέτει μια από τις πιο ιδιαίτερες αγορές καπνικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω της Πράσινης Γραμμής και της διαφοράς τιμών με τα κατεχόμενα, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν προτίθεται να προωθήσει ειδική εθνική θέση στη συζήτηση για την αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τη φορολογία καπνικών προϊόντων.

Όπως εξηγεί ο Εκπρόσωπος Τύπου του Τμήματος Τελωνείων, Γιώργος Κωνσταντίνου, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε. η Λευκωσία οφείλει να λειτουργήσει ως έντιμος και διαφανής διαμεσολαβητής, επιδιώκοντας να γεφυρώσει τις αποκλίνουσες θέσεις μεταξύ των κρατών-μελών και να διευκολύνει την επίτευξη συναίνεσης.

Την ίδια στιγμή, επισημαίνει ότι η σχέση μεταξύ τιμής και λαθρεμπορίου είναι διεθνώς τεκμηριωμένη. Με βάση στοιχεία μελέτης για το 2024, η κατανάλωση λαθραίων καπνικών προϊόντων στην Κύπρο εκτιμάται στο 14,3% της συνολικής κατανάλωσης, γεγονός που υπογραμμίζει τις προκλήσεις που δημιουργεί η διαφορά τιμών στην αγορά.

Στο πλαίσιο της αναθεώρησης της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τη φορολογία καπνικών προϊόντων, ποια είναι η βασική θέση που προωθεί η Κυπριακή Δημοκρατία, λαμβάνοντας υπόψη την ιδιαιτερότητα της Πράσινης Γραμμής και των κατεχομένων περιοχών;

Στο πλαίσιο του ρόλου μας ως Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., έχουμε δεσμευτεί πλήρως να διευκολύνουμε έναν εποικοδομητικό διάλογο χωρίς αποκλεισμούς. Σε μια προσπάθεια να γεφυρώσουμε τις αποκλίνουσες απόψεις μεταξύ των κρατών-μελών, έχουμε εργαστεί σκληρά για να μπορέσουν οι συζητήσεις να προχωρήσουν με στόχο την επίτευξη συναίνεσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να ενεργεί ως έντιμος και διαφανής διαμεσολαβητής επομένως δεν μπορεί, ούτε και πρέπει να προωθεί οποιαδήποτε θέση που ενδεχομένως να επηρεάζεται από εθνικές προτεραιότητες και συγκεκριμένα την ιδιαιτερότητα της Πράσινης Γραμμής και των κατεχομένων περιοχών.

Έχει εκπονηθεί οποιαδήποτε εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με το πώς πιθανές αυξήσεις στις τιμές των καπνικών προϊόντων θα επηρεάσουν τις παράνομες ροές μέσω των οδοφραγμάτων και κατά μήκος της Πράσινης Γραμμής;

Είναι γενικά αντιληπτό ότι οποιαδήποτε αύξηση στις τιμές των τσιγάρων λόγω αναθεώρησης της φορολογίας θα επιφέρει και ανάλογες επιπτώσεις στην αύξηση του λαθρεμπορίου με προέλευση τις κατεχόμενες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το ύψος ωστόσο των επιπτώσεων θα μπορεί να εκτιμηθεί αφού καταλήξουν οι συζητήσεις σε συγκεκριμένη πρόταση και κριθούν στην ολότητά τους, λαμβάνοντας υπόψη και την εφαρμογή ενός ομοιόμορφου φορολογικού πλαισίου σε όλη την επικράτεια της Ε.Ε..    

Με βάση τα επιχειρησιακά δεδομένα που διαθέτετε, πώς επηρεάζει η διαφορά τιμής μεταξύ ελεύθερων περιοχών και κατεχομένων την ένταση του παράνομου εμπορίου καπνικών προϊόντων;

Είναι διεθνώς αποδεδειγμένο ότι η τιμή ενός προϊόντος συνδέεται άρρηκτα με το λαθρεμπόριο. Ειδικά στη περίπτωση της Κύπρου αναμένεται ότι ενδεχομένως αύξηση στις τιμές των καπνικών προϊόντων θα επιφέρουν ανάλογη αύξηση και στο λαθρεμπόριο τέτοιων ειδών από τα κατεχόμενα.

Διαθέτουν σήμερα τα Τελωνεία την επιχειρησιακή ικανότητα (ανθρώπινο δυναμικό, τεχνικά μέσα, έλεγχος) να διαχειριστούν ενδεχόμενη αύξηση των παράνομων ροών, σε περίπτωση σημαντικής διεύρυνσης της διαφοράς τιμής;

Σύμφωνα με την ετήσια μελέτη αναγνωρισμένου ελεγκτικού οίκου για το 2024 φαίνεται μια ανησυχητική αύξηση στην κατανάλωση λαθραίων καπνικών προϊόντων που φτάνει σε ποσοστό 14,3% της συνολικής κατανάλωσης και η οποία ενδεχομένως να έχει ξεπεραστεί το 2025. Ωστόσο με βάση τη σύγκριση των υπολογιζόμενων απολεσθέντων εσόδων από φόρους σε σχέση με τα ανακτηθέντα έσοδα από τις κατασχέσεις που καταγράφηκαν το 2025 φαίνεται μια αξιόλογη αντιμετώπιση των παράνομων ροών σε ποσοστό περίπου 20%, το οποίο θεωρείται πολύ υψηλό σε σύγκριση με άλλα κράτη-μέλη. Αυτό επιτυγχάνεται με σωστή διαχείριση και αξιολόγηση πληροφοριών, εφαρμογή μεθόδων αξιολόγησης κινδύνου και άριστη συνεργασία με την Αστυνομία, αλλά και άλλους φορείς που συνδράμουν το Τμήμα Τελωνείων στην πάταξη του λαθρεμπορίου καπνικών από τις κατεχόμενες περιοχές. Επιπρόσθετα η αναμενόμενη ενίσχυση του τμήματος με πρόσθετο προσωπικό αλλά και σύγχρονα τεχνικά μέσα θα ενδυναμώσουν ακόμα περισσότερο την επιχειρησιακή δυνατότητα για την πάταξη των λαθραίων ροών καπνικών από τα κατεχόμενα έστω και με την αναμενόμενη αύξησή τους λόγω μιας δυνητικής αύξησης στη φορολογία.    

Υπάρχουν εκτιμήσεις για τα χαμένα φορολογικά έσοδα που συνδέονται με το παράνομο εμπόριο καπνικών προϊόντων και πώς θα μπορούσαν να επηρεαστούν από μια περαιτέρω αύξηση της φορολογίας;

Τα φορολογικά έσοδα που ανακτήθηκαν το 2025 με βάση τις κατασχέσεις που πραγματοποιήθηκαν από το Τμήμα Τελωνείων ανέρχονται σε 4,9 εκατομμύρια ευρώ. Υπάρχει ωστόσο η εκτίμηση, που αναφέρεται πιο πάνω στην ερώτηση 3 από τη μελέτη αναγνωρισμένου ελεγκτικού οίκου, ότι η κατανάλωση λαθραίων καπνικών στην Κύπρο το 2024 ανήλθε στο 14,3% της συνολικής κατανάλωσης, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τα απολεσθέντα φορολογικά έσοδα την ίδια χρονιά ήταν πολύ περισσότερα από αυτά που ανακτήθηκαν. Όπως αναφέρεται και σε προηγούμενη απάντηση, περαιτέρω αύξηση της φορολογίας θα οδηγήσει αναπόφευκτα και σε αύξηση των λαθραίων ροών καπνικών από τις κατεχόμενες περιοχές. Ωστόσο οποιαδήποτε περαιτέρω δυνητική απώλεια εσόδων θα μπορεί να αντισταθμιστεί από την εντατικοποίηση των ελέγχων και αύξηση των κατασχέσεων από πλευράς Τμήματος Τελωνείων όπως επίσης και από την αναμενόμενη αύξηση των εσόδων του κράτους από τις νόμιμες πωλήσεις των καπνικών προϊόντων που αναμένεται να διατηρηθούν στα επίπεδα του 80-85% της συνολικής κατανάλωσης.       

Στη συζήτηση γύρω από την πρόταση της Κομισιόν έχουν διατυπωθεί απόψεις ότι ενδέχεται να περιορίζεται η ευχέρεια των κρατών-μελών να ασκούν εθνική φορολογική πολιτική. Πώς σχολιάζετε αυτή τη διάσταση και ποιος θα είναι ο ρόλος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ειδικότερα των Τελωνείων, στη διαχείριση αυτού του φακέλου κατά την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε.;

Η αντίληψη αυτή ως προς τον περιορισμό της ευχέρειας των κρατών-μελών για άσκηση εθνικής φορολογικής πολιτικής πηγάζει από τη συζήτηση της πρόνοιας για τη διασύνδεση της αναπροσαρμογής των φορολογικών συντελεστών για τα καπνικά προϊόντα με τον ετήσιο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και την ταυτόχρονη αύξησή τους ανά 3 έτη. Η εν λόγω πρόνοια είναι από τα κύρια σημεία συζήτησης στην εν λόγω πρόταση, αφού εκφράζονται έντονες και διιστάμενες απόψεις από τα κράτη -μέλη τόσο υπέρ όσο και κατά. 

Όπως αναφέρθηκε και στην απάντηση της πρώτης ερώτησης, στο πλαίσιο του ρόλου μας ως Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., έχουμε δεσμευτεί πλήρως να διευκολύνουμε έναν εποικοδομητικό διάλογο χωρίς αποκλεισμούς. Σε μια προσπάθεια να γεφυρώσουμε τις αποκλίνουσες απόψεις μεταξύ των κρατών- μελών, εργαζόμαστε σκληρά για να μπορέσουν οι συζητήσεις να προχωρήσουν με στόχο την επίτευξη συναίνεσης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Η υψηλή φορολόγηση δεν μειώνει το κάπνισμα - ενισχύει τη μαύρη αγορά»