«Διαφύλαξη της ανταποδοτικότητας, χωρίς πρόσθετες αυξήσεις εισφορών» - Η Λένα Παναγιώτου αναλύει τα σημεία σύγκλισης και διαφωνίας της ΟΕΒ με την κυβερνητική πρόταση για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, αναδεικνύοντας τους προβληματισμούς για τις επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά και τις «κόκκινες γραμμές» που αφορούν τα Ταμεία Προνοίας

Συνέντευξη στη Μαρία Καραΐσκου

Η βελτίωση των συντάξεων με παράλληλη διαφύλαξη του ανταποδοτικού χαρακτήρα του συστήματος και η αποφυγή πρόσθετων αυξήσεων στις εισφορές εργοδοτών και εργαζομένων συγκαταλέγονται στις βασικές προτεραιότητες της ΟΕΒ για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση.

Η Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια της ΟΕΒ, Λένα Παναγιώτου, σε συνέντευξή της στο Economy Today, υπογραμμίζει ότι το τελικό νομοθέτημα θα πρέπει να διασφαλίζει ένα δίκαιο, αποτελεσματικό και βιώσιμο συνταξιοδοτικό σύστημα σε βάθος χρόνου. Στόχος, όπως επισημαίνει, δεν πρέπει να είναι το πότε θα εφαρμοστεί η μεταρρύθμιση αλλά το περιεχόμενο της μεταρρύθμισης όταν αυτή εφαρμοστεί.

Η ίδια, εκφράζει τις ανησυχίες της ΟΕΒ αναφορικά με το κόστος και τη χρηματοδότηση των προτεινόμενων αλλαγών, καθώς και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις τους στα δημόσια οικονομικά και στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ). Όσον αφορά τις «κόκκινες γραμμές», η κυριότερη έχει να κάνει με οποιανδήποτε επιβολή υποχρεωτικής συμμετοχής στα Ταμεία Προνοίας, με την ΟΕΒ να προτείνει ενίσχυση της εθελοντικής συμμετοχής μέσω ισχυρών κρατικών κινήτρων.

Ποια πρέπει να είναι τα βασικά χαρακτηριστικά και οι στόχοι ενός σύγχρονου συνταξιοδοτικού συστήματος; Σε ποιο βαθμό θεωρείτε ότι η προτεινόμενη μεταρρύθμιση ανταποκρίνεται σε αυτούς;

Το υφιστάμενο συνταξιοδοτικό σύστημα, σχεδιάστηκε πριν πολλές δεκαετίες και τέθηκε σε ισχύ το 1980, σε μια περίοδο δηλαδή με διαφορετικά χαρακτηριστικά της κοινωνίας, της αγοράς εργασίας και των δημογραφικών δεδομένων σε σχέση με τη σημερινή πραγματικότητα. Κατά συνέπεια και καθώς οι συνταξιούχοι αυξάνονται σε σχέση με τον ενεργό πληθυσμό, η μεταρρύθμιση του συστήματος θα πρέπει να συνυπολογίσει τις αλλαγές που έχουν επέλθει σε όλα τα επίπεδα και οι σχεδιασμοί θα πρέπει να καταλήγουν σε ένα σύστημα που θα βελτιώνει τα εισοδήματα των σημερινών και μελλοντικών συνταξιούχων, θα διασφαλίζει την επάρκεια των συντάξεων, θα είναι βιώσιμο και θα προστατεύει τα δημόσια οικονομικά.

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση αποτελεί μια καλή βάση για ουσιαστική συζήτηση και αναζήτηση συγκλίσεων, ενώ ήδη μέσα από τον εντατικό διάλογο που πραγματοποιείται αυτή την περίοδο, η Κυβέρνηση υιοθέτησε θέσεις των κοινωνικών εταίρων και προχωρεί σε διαφοροποιήσεις στο νομοσχέδιο που αναμένεται να βελτιώσουν την όλη εικόνα. Παραμένουν δε ανησυχίες, ιδιαιτέρα όσον αφορά το κόστος και τη χρηματοδότηση των προτεινόμενων αλλαγών αλλά και της επίπτωσης αυτών στα δημόσια οικονομικά και στο ΤΚΑ.

Η αξιολόγηση της μεταρρύθμισης και αν αυτή ανταποκρίνεται στους πιο πάνω στόχους, θα γίνει όταν αυτή ολοκληρωθεί και έχουμε ενώπιον μας το τελικό νομοθέτημα που θα ψηφιστεί από τη Βουλή. Μέχρι τότε, οι προσπάθειες της ΟΕΒ θα παραμείνουν επικεντρωμένες στη διαμόρφωση μιας μεταρρύθμισης δίκαιης, τεκμηριωμένης και βιώσιμης σε βάθος χρόνου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Υπ. Εργασίας: Συνταξιοδοτικό σύστημα τριών Πυλώνων μέχρι το τέλος της δεκαετίας – «Μεταρρύθμιση που ξεπερνά τις αντοχές του Ταμείου είναι ανεύθυνη»

Υπάρχουν συγκεκριμένα σημεία πάνω στην κυβερνητική πρόταση που θεωρείτε ότι πρέπει να τροποποιηθούν πριν από την ψήφιση; Ποιες είναι οι «κόκκινες γραμμές» της ΟΕΒ;

Ξεκινήσαμε την προσπάθεια μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος με τρεις βασικές θέσεις:

Πρώτον, να βελτιωθούν οι συντάξεις και ειδικότερα οι χαμηλές συντάξεις. Όμως, για την ΟΕΒ είναι σημαντική η διαφύλαξη του ανταποδοτικού χαρακτήρα του συστήματος. Η στήριξη των χαμηλοσυνταξιούχων είναι αναγκαία, αλλά δεν μπορεί να γίνει μέσω ανακατανομής που θα προκαλέσει απώλειες σε άλλους ασφαλισμένους. Αναμένουμε το διαφοροποιημένο νομοσχέδιο που θα διασφαλίζει ότι καμία σύνταξη, σημερινή ή μελλοντική, δεν θα μειωθεί, ως η δέσμευση του Υπουργού Εργασίας.

Δεύτερον, να μην καταστεί αναγκαίο να αυξηθούν οι εισφορές εργοδοτών και εργαζομένων στο ΤΚΑ πρόσθετα από τις αυξήσεις που έχουν ήδη νομοθετηθεί στα πλαίσια προηγούμενης μεταρρύθμισης. Και στο σημείο αυτό υπάρχουν στοιχεία στο νομοσχέδιο που θα πρέπει να διαφοροποιηθούν για να μπορεί να γίνει αποδεκτό από την ΟΕΒ, συνεπώς θα αναμένουμε το επικαιροποιημένο κείμενο.

Τρίτον, συμφωνήσαμε ότι η ηλικία συνταξιοδότησης δεν πρέπει να αυξηθεί στο παρόν στάδιο. Ανάλογα με το τι θα περιληφθεί στο τελικό νομοσχέδιο, η πιο πάνω θέση ενδέχεται να διαφοροποιηθεί.

Σημειώνεται ότι για να πετύχει η μεταρρύθμιση, πρέπει παράλληλα να διαφυλαχθούν τα δημόσια οικονομικά, ενώ επιβάλλεται η δημιουργία πραγματικού αποθεματικού που προϋποθέτει ισχυρά και ανεξάρτητα όργανα διαχείρισης και εποπτείας, με διαφάνεια, λογοδοσία και αυστηρούς επενδυτικούς κανόνες. Αναμένουμε να δούμε πώς αυτό θα διασφαλιστεί είτε μέσα από το υπό συζήτηση νομοσχέδιο είτε με άλλες κυβερνητικές προτάσεις ή και αποφάσεις.

Το νομοσχέδιο που προωθείται επικεντρώνεται στον Πυλώνα 1, με τις υπόλοιπες παρεμβάσεις να μετατίθενται για επόμενο στάδιο. Ποιες είναι οι θέσεις της ΟΕΒ για τον κάθε Πυλώνα;

Το νομοσχέδιο που μας παραδόθηκε αφορά τον Πυλώνα 1 του συνταξιοδοτικού συστήματος, ενώ έχουν συζητηθεί στοιχεία που αφορούν τον Πυλώνα 0 που αποτελεί την κοινωνική πολιτική του κράτους. Συμφωνούμε επί της αρχής ότι οι συντάξεις πρέπει να βελτιωθούν, ιδιαίτερα εκεί όπου οι πραγματικές ανάγκες είναι μεγαλύτερες. Όπως έχουμε προαναφέρει, υπάρχουν θετικά στοιχεία στην κυβερνητική πρόταση όπως π.χ. η πρόθεση δημιουργίας πραγματικού αποθεματικού κ.ά.. Η ΟΕΒ θα τοποθετηθεί για όλα τα σημεία της κυβερνητικής πρότασης όταν ολοκληρωθεί ο κοινωνικός διάλογος.

Επαναλαμβάνουμε δε τη σημασία της διατήρησης του ανταποδοτικού χαρακτήρα του Πυλώνα 1 και της διασύνδεσης του ύψους των συντάξεων με το ύψος και τη διάρκεια των εισφορών του κάθε ασφαλισμένου. Η στήριξη των χαμηλοσυνταξιούχων αποτελεί θεμιτό και αναγκαίο κοινωνικό στόχο και εκεί όπου το συνολικό διαθέσιμο εισόδημα δεν επαρκεί, η πρόσθετη βοήθεια πρέπει να παρέχεται στοχευμένα, μέσα από τον Πυλώνα 0, την κοινωνική πολιτική του κράτους και με εξασφαλισμένους τους αναγκαίους πόρους και όχι μέσα από το ΤΚΑ.

Για τους Πυλώνες 2 και 3, σημειώνουμε ότι οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο. Ειδικότερα για τον Πυλώνα 3, οι συζητήσεις δεν έχουν ξεκινήσει.

Σε κάθε περίπτωση, η ΟΕΒ στηρίζει τη λειτουργία και την περαιτέρω ανάπτυξη των συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών συστημάτων, μόνο μέσα από ισχυρά και στοχευμένα κίνητρα προς εργοδότες και εργαζόμενους.

Λεπτομερέστερες θέσεις θα καταθέσουμε στην πορεία των διαβουλεύσεων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Α. Χαραλάμπους: Ανοικτές οι μακροχρόνιες προκλήσεις του συνταξιοδοτικού, καθοριστικός ο ρόλος των Ταμείων Προνοίας

Ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας μεταξύ Εργοδοτικών Οργανώσεων και Συντεχνιών αφορά στα Ταμεία Προνοίας, με τις Συντεχνίες να επιδιώκουν επέκταση. Την ίδια ώρα, τεχνοκράτες επισημαίνουν ότι η ενίσχυση του Πυλώνα 2 είναι καθοριστική για την επάρκεια των συντάξεων. Δεδομένης της διαφωνίας σας με την υποχρεωτική συμμετοχή, με ποιον τρόπο θεωρείτε ότι μπορεί να διευρυνθεί ουσιαστικά η κάλυψη των εργαζομένων και να ενισχυθεί το συνταξιοδοτικό εισόδημα; Προτείνετε κάτι εναλλακτικό;

Σε ό,τι αφορά τα Ταμεία Προνοίας, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι σήμερα λειτουργούν σε εθελοντική βάση και αποτελούν προϊόν συλλογικών διαπραγματεύσεων και συμφωνιών δεκαετιών μεταξύ των Εργοδοτικών Συνδέσμων – μελών της ΟΕΒ και των Συντεχνιών.

Ο εθελοντικός αυτός χαρακτήρας βοήθησε στην ανάπτυξή τους και κατά συνέπεια πρέπει να διαφυλαχθεί. Ξεκαθαρίζουμε ότι οποιαδήποτε νομοθετική επιβολή υποχρεωτικής συμμετοχής αποτελεί για την ΟΕΒ κόκκινη γραμμή.

Η κάλυψη περισσότερων εργαζομένων μπορεί να γίνει μόνο εθελοντικά με ισχυρά κρατικά κίνητρα και προς αυτή την κατεύθυνση η ΟΕΒ επεξεργάζεται συγκεκριμένες εισηγήσεις.

Η Κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο την ψήφιση της μεταρρύθμισης από την Ολομέλεια της Βουλής μέχρι το τέλος του 2026 και την εφαρμογή της από την 1η Ιανουαρίου 2027. Θεωρείτε εφικτό αυτό το χρονοδιάγραμμα προκειμένου να βρεθούν οι απαραίτητες συγκλίσεις και να οδηγηθούμε σε ένα πιο αποτελεσματικό συνταξιοδοτικό σύστημα; 

Η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών και για τον λόγο αυτό, από την αρχή της προσπάθειας, συστήσαμε ομάδα διαχείρισης με συμμετοχή στελεχών, τεχνοκρατών και εμπειρογνωμόνων. Σκοπός μας είναι η καλύτερη κατανόηση των προτεινόμενων αλλαγών, η επεξεργασία εισηγήσεων και η διαμόρφωση θέσεων που θα οδηγούν σε ένα νέο βελτιωμένο σύστημα.

Όποιο και να είναι το χρονοδιάγραμμα που τίθεται από πλευράς Κυβέρνησης, εμείς επιβάλλεται να είμαστε προσεκτικοί και διεξοδικοί, καθώς πρόκειται για ένα πολυσύνθετο ζήτημα που αφορά όχι μόνο τους σημερινούς συνταξιούχους αλλά κάθε εργαζόμενο και νέο που εισέρχεται στην αγορά εργασίας και κάθε εργοδότη. Στόχος δεν πρέπει να είναι το πότε θα εφαρμοστεί η μεταρρύθμιση αλλά το περιεχόμενο της μεταρρύθμισης όταν αυτή εφαρμοστεί.
 

*Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο τεύχος Νοεμβρίου του περιοδικού Economy Today που κυκλοφόρησε 1/11

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΣΟΑΚ: Η αναβλητικότητα κοστίζει στις επόμενες γενιές – Αναγκαία μια σφαιρική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση