Ο Γενικός Γραμματέας της ΣΕΚ αναλύει τις θέσεις και τις «κόκκινες γραμμές» της συντεχνίας, επισημαίνοντας ότι το 35% των συνταξιούχων βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας - «Η ουσιαστική βελτίωση των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων, πέρα από τη μεταρρύθμιση, διασυνδέεται και με τη βελτίωση των μισθολογικών απολαβών»

Συνέντευξη στη Μαρία Καραΐσκου
 

Το μήνυμα πως για να γίνει αποδεκτή από τη ΣΕΚ η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση θα πρέπει να είναι συνολική και να διασφαλίζει επαρκείς συντάξεις, στέλνει ο Γενικός Γραμματέας της συντεχνίας, Ανδρέας Φ. Μάτσας, σε συνέντευξή του στο Economy Today, υπογραμμίζοντας ότι το 35% των συνταξιούχων στην Κύπρο βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας.

Κατά τον κ. Μάτσα, η προτεινόμενη μεταρρύθμιση παρουσιάζει θετικά αλλά και αρνητικά στοιχεία, με τον ίδιο να αναφέρει ότι έχουν επέλθει βελτιώσεις μέσα από τον κοινωνικό διάλογο, ωστόσο υπάρχουν πτυχές που χρήζουν περαιτέρω κοινωνικής ευαισθησίας.

Όπως τονίζει, η μεταρρύθμιση θα πρέπει να είναι συνολική και επιβάλλεται η συμπερίληψη και του Πυλώνα 2 και του Πυλώνα 3, ενώ αναφέρει ότι, πέραν από τη μεταρρύθμιση, η βελτίωση του συνταξιοδοτικού εισοδήματος διασυνδέεται και με τη βελτίωση των μισθών.

Ποια πρέπει να είναι τα βασικά χαρακτηριστικά και οι στόχοι ενός σύγχρονου συνταξιοδοτικού συστήματος; Σε ποιο βαθμό θεωρείτε ότι η προτεινόμενη μεταρρύθμιση ανταποκρίνεται σε αυτούς;

Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως, η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος γίνεται για τις πολλές επόμενες δεκαετίες και ως εκ τούτου θα πρέπει να έχει θετική επίδραση, τόσο για τους υφιστάμενους όσο και για τους μελλοντικούς συνταξιούχους.

‘Ένα σύγχρονο συνταξιοδοτικό σύστημα θα πρέπει να στοχεύει στη διασφάλιση της βιωσιμότητας του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, αλλά παράλληλα, να δημιουργεί τις αναγκαίες και ικανές συνθήκες έτσι ώστε να παρέχονται συντάξεις που να δημιουργούν αξιοπρεπείς και ποιοτικές συνθήκες διαβίωσης στους συνταξιούχους.

Είναι επίσης σημαντικό να αναδειχθεί και το γεγονός πως, στον σχεδιασμό της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι ισχύουσες ρυθμίσεις.

Βασική αρχή του συστήματος αποτελεί και η ανταποδοτικότητα σε συνάρτηση των εισφορών και των ασφαλισμένων, όπως επίσης και η αλληλεγγύη ανάμεσα στις γενιές και η δυνατότητα ενίσχυσης του ανταποδοτικού οφέλους μέσα από συγκεκριμένη επενδυτική πολιτική του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση παρουσιάζει θετικά αλλά και αρνητικά στοιχεία, τα οποία μέσα από τις στοχευμένες εισηγήσεις και παρεμβάσεις, καταβάλλεται προσπάθεια για μεγιστοποίηση της δυνατότητας ορθότερου σχεδιασμού. Μέσα από αυτή την παρέμβαση έχει αποτραπεί η μείωση στις μελλοντικές συντάξεις, όπως και η επιπρόσθετη αύξηση των συνεισφορών προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Είναι επίσης θετικό στοιχείο και ο τερματισμός του δανεισμού του Κράτους από το Ταμείο και η σταδιακή αποκατάσταση της οφειλής. Είναι επίσης σημαντική και η δημιουργία της ανεξάρτητης Aρχής για τη διαχείριση του αποθεματικού και της επενδυτικής πολιτικής του Ταμείου, έτσι ώστε να συνδράμει στην καλύτερη και πιο διαφανή διακυβέρνηση.

Είναι σαφές επίσης πως υπάρχουν σημεία που θα πρέπει να βελτιωθούν και τα οποία θα παρατεθούν απαντώντας στα επόμενα ερωτήματα. Παρά ταύτα όμως, για τη ΣΕΚ είναι σημαντικό όπως, ο διάλογος ολοκληρωθεί με τις μέγιστες δυνατές συγκλίσεις εντός του κοινωνικού διαλόγου στο πλαίσιο του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος. Θα πρέπει να είναι κατανοητό ότι, σε μια τέτοια εξέλιξη, η χρονική διάρκεια και η έκταση της συζήτησης που θα χρειαστεί ενδεχομένως να γίνει στη Βουλή, θα είναι κατά πολύ μειωμένη, κάτι που θα βοηθήσει στην πιο σύντομη εφαρμογή της μεταρρύθμισης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Υπ. Εργασίας: Συνταξιοδοτικό σύστημα τριών Πυλώνων μέχρι το τέλος της δεκαετίας – «Μεταρρύθμιση που ξεπερνά τις αντοχές του Ταμείου είναι ανεύθυνη»

Υπάρχουν συγκεκριμένα σημεία της κυβερνητικής πρότασης που θεωρείτε ότι πρέπει να τροποποιηθούν πριν από την ψήφισή της; Ποιες είναι οι δικές σας «κόκκινες γραμμές»;

Υπενθυμίζεται ότι, για τη ΣΕΚ η πορεία και η ανάγκη για θετική ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης δεν έχει πολιτική σκοπιμότητα και ως εκ τούτου, οι θέσεις που εκφράζονται στοχεύουν αποκλειστικά και μόνο στη δημιουργία συνθηκών συνολικής μεταρρύθμισης με θετικούς αποδέκτες τους ίδιους τους συνταξιούχους, σημερινούς και μελλοντικούς.

Πέραν από τις αλλαγές που έχουν ήδη επέλθει ως απότοκο του διαλόγου και της υιοθέτησης θέσεων που έχουν εκφραστεί από τους κοινωνικούς εταίρους, συμπεριλαμβανομένης και της ΣΕΚ, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την άρση της πιθανότητας μείωσης των συντάξεων μετά τη μεταβατική περίοδο, όπως και τη μείωση της περιόδου πλήρους καταβολής των αυξήσεων, ενώ παράλληλα, υπάρχουν ακόμα σημαντικές πτυχές που θα πρέπει να προσεγγιστούν με μεγαλύτερη κοινωνική ευαισθησία. Πέραν λοιπόν από τις επιμέρους παραμέτρους της μεταρρύθμισης, οι οποίες συμπεριλαμβάνονται στο εκτενές κείμενο που έχει παρουσιάσει η ΣΕΚ, υπάρχουν συγκεκριμένα θέματα που αποτελούν αξιακές αρχές οι οποίες θα πρέπει να συμπεριληφθούν στη μεταρρύθμιση.

Πρωτίστως, η μεταρρύθμιση θα πρέπει να είναι συνολική. Αυτό σημαίνει πως, σε συνάρτηση με τον πρώτο Πυλώνα και τον Πυλώνα 0, επιβάλλεται η συμπερίληψη και του Πυλώνα 2 που αφορά τα Ταμεία Προνοίας, όσο και του Πυλώνα 3 που αφορά την ιδιωτική ασφάλιση.

Επίσης, είναι σημαντικό όπως αυξηθεί η κοινωνική παρέμβαση του κράτους, προς τους χαμηλοσυνταξιούχους, έτσι ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες επαρκών συντάξεων για όλους.

Παράλληλα, είναι σημαντική η δημιουργία δεδομένων καλύτερης διαχείρισης της αναλογιστικής αναπροσαρμογής (12%), έτσι ώστε να μην επιβαρύνει τους επηρεαζόμενους συνταξιούχους εφ’ όρου ζωής.

Για τη ΣΕΚ, είναι επίσης σημαντική η άρση της αδικίας που υφίστανται όσοι έχουν καταστεί χήροι πριν την 1^η Ιανουαρίου 2018, ρυθμίζοντας το θέμα με τρόπο που να μπορούν να έχουν ισότιμη πρόσβαση στη σύνταξη τής αποβιώσασας συζύγου, όπως και όλοι οι υπόλοιποι χήροι.

Σημαντική είναι επίσης και η επανεξέταση του συνόλου των πλασματικών ετών (επιδοτούμενες), με τρόπο που να θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα και όχι απλώς να πιστώνουν συνταξιοδοτικές μονάδες.  

Το νομοσχέδιο που προωθείται επικεντρώνεται στον Πυλώνα 1, με τις υπόλοιπες παρεμβάσεις να μετατίθενται για επόμενο στάδιο. Ποιες είναι οι θέσεις και οι εισηγήσεις σας για κάθε Πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος;

Είναι σαφές και ξεκάθαρο πως για να μπορεί να γίνει αποδεκτή από τη ΣΕΚ η μεταρρύθμιση, θα πρέπει να είναι συνολική για να μπορεί να επιφέρει επάρκεια στις συντάξεις, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός πως, 35% των συνταξιούχων στην Κύπρο βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας.

Μεταρρύθμιση σημαίνει αναβάθμιση και βελτίωση του συνόλου των παραμέτρων που συνθέτουν το συνταξιοδοτικό σύστημα, ενώ σε διαφορετική περίπτωση, η επικέντρωση μόνο στον πρώτο Πυλώνα, η όλη προσπάθεια θα σημαίνει απλώς τροποποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας που αφορά το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Με βάση αυτή την προσέγγιση, η ΣΕΚ έχει καταθέσει συγκεκριμένες θέσεις για το σύνολο των Πυλώνων που μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες επάρκειας στις συντάξεις, έτσι ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της ποιοτικής και αξιοπρεπούς διαβίωσης του συνόλου των συνταξιούχων.

Σε ό,τι αφορά τον Πυλώνα 0, θα πρέπει να αυξηθεί το ύψος του χαμηλότερου επιδόματος και το όριο επιλεξιμότητας να διασυνδεθεί με το όριο της φτώχειας, έτσι ώστε το κράτος να στηρίξει περαιτέρω τους χαμηλοσυνταξιούχους, στο πλαίσιο και της κοινωνικής του παρέμβασης, λαμβάνοντας υπόψη και το γεγονός ότι ένας στους τρεις συνταξιούχους βρίσκονται κοντά ή και πιο κάτω από το όριο της φτώχειας.

Σε σχέση με τον Πυλώνα 1, προβληματίζει το γεγονός ότι αυξάνεται η βασική σύνταξη και μειώνεται η αναλογική, καθώς αυτή η ρύθμιση δημιουργεί άλλου είδους αναπροσαρμογές, οι οποίες θα πρέπει να τύχουν της απαιτούμενης διαχείρισης. Παρά ταύτα, οι τροποποιήσεις που διασυνδέονται με το νομοσχέδιο, αναμένεται να δημιουργήσουν θετική προοπτική για τη μεταρρύθμιση.

Όπως έχει αναφερθεί πολλές φορές, η ΣΕΚ επιμένει με ευκρίνεια αλλά και τεκμηρίωση ότι ο Πυλώνας 2 αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της συνολικής μεταρρύθμισης, στην προσπάθεια για επίτευξη του στόχου της επάρκειας των συντάξεων. Η εισήγηση που έχει τεθεί ενώπιον του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος, αφορά την εφαρμογή οριζόντιου Ταμείου Προνοίας, το οποίο θα αφορά το σύνολο των εργαζομένων, δεν θα λειτουργεί ανταγωνιστικά και δεν θα επηρεάσει με οποιονδήποτε τρόπο τα υφιστάμενα Ταμεία Προνοίας τα οποία προκύπτουν ως δικαίωμα μέσα από τις συλλογικές συμβάσεις.

Τέλος, παρά το γεγονός πως ο Πυλώνας 3 δεν έχει συζητηθεί ακόμα, η ΣΕΚ πιστεύει πως θα πρέπει να ρυθμιστεί έτσι ώστε να αποτελεί μία συμπληρωματική και επιπρόσθετη δυνατότητα για περαιτέρω ενίσχυση των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων, για όσους εργαζόμενους επιλέγουν αλλά και έχουν τη δυνατότητα για ιδιωτική ασφάλιση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Α. Χαραλάμπους: Ανοικτές οι μακροχρόνιες προκλήσεις του συνταξιοδοτικού, καθοριστικός ο ρόλος των Ταμείων Προνοίας

Ένα από τα ζητήματα που απασχολεί είναι η αναλογιστική μείωση του 12% όπου καταθέσατε πρόταση για περιορισμό του. Από την άλλη, τεχνοκράτες επισημαίνουν ότι μια τέτοια αλλαγή ενδέχεται να ενθαρρύνει την πρόωρη αφυπηρέτηση και να ασκήσει πιέσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα, σε μια περίοδο που ο πληθυσμός γηράσκει και που σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες τα όρια αφυπηρέτησης αυξάνονται. Παράλληλα, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο οι διαθέσιμοι πόροι θα ήταν προτιμότερο να κατευθυνθούν στην ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων. Πώς απαντάτε σε αυτούς τους προβληματισμούς και πώς τεκμηριώνετε την ανάγκη περαιτέρω περιορισμού της αναλογιστικής μείωσης του 12%;

Πρέπει καταρχάς να γίνει υπενθύμιση ότι η ΣΕΚ έθεσε από την πρώτη στιγμή την ανάγκη διαχείρισης της αναλογιστικής αναπροσαρμογής με τρόπο που να αποτρέπεται η αρνητική επίδραση στις συντάξεις εφ’ όρου ζωής.

Άρα δεν είχε τεθεί ποτέ η ακαριαία κατάργηση, καθώς αυτό θα μείωνε το όριο συνταξιοδότησης στο 63ο. Παράλληλα, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το γεγονός ότι δεν είναι πάντοτε επιλογή του εργαζόμενου να λάβει νωρίτερα τη σύνταξή του, αλλά επιβεβλημένη ανάγκη λόγω συγκεκριμένων συνθηκών, ενώ υπάρχουν και επαγγελματικές κατηγορίες για τις οποίες το όριο συνταξιοδότησης είναι καθορισμένο πιο κάτω από το 63ο.

Επιπρόσθετα, το επιχείρημα της στήριξης των χαμηλοσυνταξιούχων μέσω των διαθέσιμων πόρων, δεν μπορεί να αποτελεί αντεπιχείρημα στη ρύθμιση της αναλογιστικής αναπροσαρμογής, καθώς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων δεν μπορεί να υποκαταστήσει την υποχρέωση του κράτους για προώθηση της κοινωνικής του παρέμβασης και τη στήριξη των χαμηλοσυνταξιούχων.

Η ΣΕΚ θεωρεί πως, μπορεί να υπάρξει δυνατότητα διαχείρισης του θέματος, μέσα από την κατάθεση συνθετικής ρύθμισης που θα ελαφρύνει και τις μελλοντικές γενιές στο συμπληρωματικό μέρος, μέσα από τη λογική της σταδιακής μείωσης και της οριστικής κατάργησης του λεγόμενου «πέναλτι», σε κάποιο ηλικιακό σημείο.

Η Κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο την ψήφιση της μεταρρύθμισης από την Ολομέλεια της Βουλής μέχρι το τέλος του 2026 και την εφαρμογή της από την 1η Ιανουαρίου 2027. Θεωρείτε εφικτό αυτό το χρονοδιάγραμμα, ώστε να επιτευχθούν οι απαραίτητες συγκλίσεις και να προχωρήσει μια ουσιαστική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση;

Όπως έχει σημειωθεί κατ’ επανάληψη από τη ΣΕΚ, το χρονοδιάγραμμα μπορεί να επιτευχθεί αν το μεταρρυθμιστικό πλαίσιο που θα κατατεθεί ενώπιον της Βουλής, θα είναι όσον το δυνατόν πιο κοινά αποδεκτό από τους κοινωνικούς εταίρους, έτσι ώστε να περιοριστεί η ανάγκη για χρονοβόρες συζητήσεις και διαφοροποιήσεις.

Σε αυτό το στάδιο όμως, είναι πολύ πιο σημαντικό, να γίνει μία σωστή και ουσιαστική μεταρρύθμιση, η οποία θα επιφέρει την επάρκεια στις συντάξεις για το σύνολο των σημερινών και των μελλοντικών συνταξιούχων. Ακόμη και στην περίπτωση που θα υπάρξει κάποια καθυστέρηση, η όποια κατάληξη θα μπορούσε να εφαρμοστεί αναδρομικά, έτσι ώστε να μην επηρεαστούν αρνητικά οι σημερινοί συνταξιούχοι.

Τέλος, είναι σημαντικό να σημειωθεί πως, η ουσιαστική βελτίωση των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων, πέρα από τη μεταρρύθμιση, διασυνδέεται και με τη βελτίωση των μισθολογικών απολαβών και ως εκ τούτου, η προώθηση στη Βουλή του νομοσχεδίου για την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, με στόχο να καλυφθεί η μεγάλη πλειοψηφία της αγοράς εργασίας, γίνεται ακόμα πιο επιβεβλημένη.


*Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο τεύχος Νοεμβρίου του περιοδικού Economy Today που κυκλοφόρησε 1/11
 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΣΟΑΚ: Η αναβλητικότητα κοστίζει στις επόμενες γενιές – Αναγκαία μια σφαιρική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση